سودای دل

 است، بنابراین برای نجات از مغالطه آزادی و رهایی، تفطّن به این نکته ضروری است که آزادی به معنای

 بی­بند وباری و تبه کاری نیست که تعّدی به حقوق دیگران، لازمِ حتمی آن است، بلکه اسلام می­گوید:

انسان باید بندگی کسی را در سرداشته باشد که به او حیات بخشیده است.

این بندگی، ملایم طبع و فطرت اوست و هرگونه بندگی دیگران، در جهت خلاف مسیر فطرت انسانی

 است:((وَ ما خَلَقتُ الجِنَّ وَ الاَنسَ اِلاَّ لِیَعبُدُون)) ذاریات 56

برای حیوانات، رهایی از هر حدّ و حصار جغرافیایی و بیرون بودن از هرگونه حریم اجتماعی و قانونی،

بسیار زیباست؛ چنان که وجود هر میزان محدودیت و مرزبندی و ایجاد هر نحوه قید و بند قانونی برای آنها

نارواست؛ اما همین قاعده حیوانی را اگر نسبت به انسان مطرح کنیم، به حقارت او برخواسته­ایم.